أبو ريحان البيروني ( مترجم : اكبر دانا سرشت )
124
آثار الباقيه ( فارسى )
كمال دوم آن است كه نفس فكرى و ناطقه آن تام و تمام گرد و عقلش از قوه بفعل آيد و اين كار در آغاز چهل و دومين سال عمر او خواهد بود و كمال سوم آن است كه اگر به فرمانروايى رسيد بتواند همهى مردم را اداره كند و يا اگر خانواده تشكيل بتواند امر خانواده را اداره نمايد و يا اگر تنها ماند خود را اداره نمايد و رويهمرفته مجموع اين كمالات صد و چهل سال است . ندانستم كه ابو عبد اللّه ناتلى اين اعداد را بچه نسبت استخراج كرده با آنكه تناسبى نه در ميان خود آنها و نه در تفاضل آنهاست و اگر همه ما مسلم بداريم كه عدد كمالات انسان سه بيشتر نيست و آنچه را كه او شمرده ما بشماريم و در آخر كار اگر از برهان نترسيم بگويم كه رويهمرفته صد سال و يا هزار سال و يا دو هزار سال مىشود ميان ما و ابو عبد اللّه فرقى نخواهد بود . با آنكه ما مىبينيم كه برخى از معاصران ما به كمالات مذكور در غير اين زمانها كه او معلوم كرده مىرسند و خدا به مقصود ناتلى از ما داناتر است . اما عظم و بزرگى اجسام اگرچه در عهد ما و يا قريب به زمان ما ديده نمىشود ولى بمحض اينكه از زمانهاى دور چنين مطالبى را نقل كنند نبايد اين امر را جزو ممتنعات شمرد و اين تورات است كه در دسترس ما مىباشد و از بزرگى ابدان . جباران گفتگو مىكند و بنى اسرائيل در ساليان متمادى كه از به دو تورات مىگذرد و اين اخبار را خواندند تكذيب نكردند و به هيچ قسم طعنه به صحت آن روايات نزدند و اگر واقعا مردمى بسيار عظيم الجسم پيش از ما نبودند حكايات آنها در زبانها باقى نمىماند كه هر مردى تنومند و بلندقد را بايشان مانند كنند چنان كه به قوم عاد تشبيه مىكنند ولى گمان مىكنم كه دشمنان ما قوم عاد را تصديق نكنند زيرا چيزهايى را كه از عهد عاد نزديكتر و حكايات آن روشنتر است انكار مىنمايند و براى گفته خود دلايل بسيار آوردند كه با كوچكترين دليلى كه براى رد قول ايشان گفته شد . مساوى نيست و از قبول حجتهاى قوى فرار مىنمايند كانهم حمر مستنفره فرت من قسوره . نمىدانم كه در آثار مردم عظيم الجثه كه اكنون در غارهاى كنده شده در كوههاى سخت موجود است و در قبور آنها و در استخوانهاى مدفون در اين قبور كه